TOP

Kopverkenningen

Van emotie naar ratio

Auteur: Bas van Egmond

“Neurofilosofisch systeem van al het levende zijnde!”

Jannetje Koelewijn in NRC 16-3-2015 (zeer korte samenvatting van recensie):

"Bas van Egmond schreef een boek over het leven en het bestaan. Waarom zijn we zoals we zijn?" " Het heeft tot een opmerkelijk boek geleid, Kopverkenningen,  waarin hij begint met uitleggen hoe een centraal zenuwstelsel informatie ontvangt en verwerkt – bij het primitiefste beestje en bij de intelligentste mens – en eindigt met het formuleren van doelstellingen voor een rechtvaardige maatschappij. Hard core filosofie, consequent doorgedacht, door een man die in zijn ambitie om alles in één neurofilosofisch systeem onder te brengen, achttiende-eeuws aandoet. Een homo universalis, waar vind je ze nog."

Algemeen

Tijdens mijn werk als huisarts in een klein dorp aan de Maas, ben ik  in aanraking gekomen met heel veel lief en leed, dus met veel menselijke problemen. Aanvankelijk ontbraken mij de vaardigheden om hiermee om te gaan. Maar al doende leert men. Wat mij steeds bleef intrigeren was de vraag waarom de mens doet zoals hij doet in de omgang met zijn omgeving. Waarom blijft hij zo hardnekkig vasthouden aan zijn verkeerde beslissingen? Waarom leggen mensen hun ruzie niet bij? Het is toch duidelijk dat dit naar niets leidt?

In de loop der jaren zijn heel langzaam de contouren van mogelijke antwoorden op dit soort vragen uit een nevel van vraagtekens opgeborreld. Het heeft me daarna vijftien jaar van zoeken en tasten gekost om die antwoorden in “Kopverkenningen” vorm te geven. Het resultaat bleek uiteindelijk – wat je zou kunnen noemen – een neurofilosofisch systeem te zijn.

Het is een filosofisch systeem omdat het uniforme verklaringen geeft van de drijfveren die een fundamentele rol spelen in processen die in alle menswetenschappen en in de gedragsbiologie bestudeerd worden. Dat maakt dat het boek interessant is voor iedereen die in zichzelf en de ander is geïnteresseerd. Psychologen, psychiaters, sociologen, antropologen, andragogen, pedagogen en vooral ook voor filosofen kunnen in dit boek een uniforme theorie vinden die een fundamenteel antwoord kan geven op de vele vragen die dagelijks hun professioneel pad kruisen. Omdat het een theorie betreft die in principe opgaat voor alle organismen, zullen

Spinoza, Hobbes, Descartes en zoveel andere filosofen zijn zoveel beter te begrijpen als je dit boek gelezen hebt.

gedragsbiologen er ook het een en ander op hun gebied in kunnen herkennen.

En hoewel ik er niets van robotologie afweet, kan ik mij voorstellen dat de theorie, die beschreven is inKopverkennningen”, kan aangeven welke kant het verdere onderzoek in deze wetenschap uit moet gaan.

Het is een neurofilosofisch systeem geworden omdat de grondslag een theorie is over hoe de hersenen de  impressies vanuit de omgeving verwerken en hoe emoties daarmee tot stand komen. Deze emoties zijn het gevolg van de zogenoemde wordingsdrift. Wordingsdrift is de voortstuwende kracht in elk organisme om tot iedere prijs het bestaan zo lang mogelijk te rekken en intussen zo veel als kan, te verbeteren.

Emoties en de wordingsdrift worden in het eerste deel verder systematisch ontrafeld en verdeeld in positieve en negatieve emoties en functies van de wordingsdrift. Hiermee kan op een vanzelf sprekende wijze uiteengezet worden hoe een individu met zijn omgeving omgaat. Daarom zullen neuropsychologen en neurofysiologen (brain and cognition) in dit boek vele interessante benaderingen vinden, die mogelijk hun werk meer richting kunnen geven. Uit deze zienswijze zijn ook eigenschappen van groepen en volkeren te destilleren. Dit maakt het mogelijk om basale filosofische onderwerpen in een heel ander en beter te begrijpen daglicht te stellen.

 

Uitdaging:

probeer a.u.b. de theorieën die in dit boek beschreven worden te weerleggen met goede (weten-schappelijke) argumenten.

Het boek beoogt met nadruk theorieën te beschrijven voor de hierboven genoemde wetenschappen, maar de aard van deze theorieën vraagt erom dat ze getoetst zullen worden aan de werkelijkheid, dat ze wetenschappelijk onderzocht zullen worden op hun waarde, of om met Popper te spreken, dat ze gefalsificeerd zullen worden. Ik ben er overigens van overtuigd dat er al veel wetenschappelijk onderzoek bestaat dat de beschreven theorieën ondersteunt. 

Het is één boek, dat opgesplitst is in vier delen. Deze delen lijken zelfstandig te zijn, maar zijn noodzakelijk heel sterk met elkaar verbonden. Alle opeenvolgende delen zijn niet te begrijpen zonder kennis van de voorgaande delen. Om uiteindelijk deel 4 te kunnen begrijpen, is daarom kennis te hebben van deel 1 en 2, maar zeker ook van deel 3 (pedagogische consequenties).

 Hun titels zijn:

  1. INDIVIDU
  2. GEMEENSCHAP
  3. PEDAGOGISCHE CONSEQUENTIES
  4. FILOSOFISCHE CONSEQUENTIES

Het deel dat gaat over de pedagogische consequenties lijkt een vreemde eend in de bijt. Het is echter een onmisbare schakel voor het inzicht in niet alleen de intermenselijke relaties, maar het maakt ook begrijpelijker waarom dieren überhaupt in een groep kunnen leven.

Weblog

Op de laatste pagina van deze website vind je een WEBLOG. Daarin zullen regelmatig onderwerpen uit het nieuws, tijdschriften en discussies behandeld en geïnterpreteerd worden met behulp van de fundamentele begrippen die beschreven zijn in "Kopverkenningen".

 

ISBN      : 978-90-79272-48-8
Pagina's: 344
Prijs       : € 24,95