TOP

Kopverkenningen

Van emotie naar ratio

Auteur: Bas van Egmond

« ga terug 31-12-2014

Sterke Leider

De NRC van 24 december 2014 heeft een “Special” gewijd aan 12 ontheemden. Zij laat in verschillende artikelen mensen aan het woord die huis en haard gedwongen of vrijwillig verlaten hebben om in een andere land of in andere landen hun geluk te zoeken. Het vierde artikel gaat over Orsolya Luca.

Zij is Hongaarse van afkomst, woont en werkt in Londen maar is ook nog vaak in Hongarije. Ze zou niet meer op slechts één plek kunnen aarden, zo vertelt ze aan de verslaggever. “Ze groeide op in een klein Hongaars stadje.” Ze verhuisde naar Toronto toen ze 19 jaar was en trouwde met een half-Hongaarse, half-Canadese man. Later kwam ze terecht in Londen.

Na een jaar daar vertoefd te hebben ging ze een “jaartje terug naar Hongarije. Dat was het moment waarop de politieke omstandigheden echt ontstellend werden. Het kabinet-Orbán had net de grondwet en de kieswet aangepast en een nieuwe mediawet ingevoerd: fundamentele, onverantwoordelijke, onomkeerbare veranderingen voor de Hongaarse democratie.”

“Ik praatte er voortdurend over en ging de straat op. Normaal in een westerse samenleving. Als je ergens niet van houdt, dan doe je iets, je zwijgt niet gewoon. Maar iedereen gedroeg zich als vissen in een school. Ik begreep dat ik mijn eigen toekomst moest creëren. Als ik thuis gebleven was, zou ik vastgeroest zijn en een treurig, ongelukkig leven gehad hebben.”

Ze vertelt in dat artikel dat ze daarna weer terug gegaan is naar Londen, maar dat ze elke drie maanden een korte tijd terug gaat voor bezoek van familie en vrienden. Ze dekt vaak de kosten van die reizen met een opdracht (ze is fotografe), omdat ze vindt dat ze “de plicht heeft om daar informatie te verspreiden over hoe de westerse democratie functioneert en hoe het individu daarbinnen verantwoordelijkheid neemt voor de eigen daden. En omdat ik het gevoel heb dat ik daar belastingen moet betalen Ik voel me verantwoordelijk voor mijn land en mijn ouders. Maar ik voel ook een kloof. Mensen begrijpen niet hoe democratie echt werkt.”

Zij vervolgt met een zin die ik cruciaal vindt voor deze blog: “Mijn vader denkt nog steeds dat we een sterke leider nodig hebben die begrijpt wat wij nodig hebben.”

Waarom vind ik dit een belangrijke zin? Wel zoals ik in “Kopverkenningen” geschreven heb, wordt een volk samengesteld uit private groepen. Een private groep is meestal een gezin. In dat gezin krijgen de kinderen een zodanige opvoeding dat ze kunnen functioneren in hun omgeving. Dat wil zeggen, ze leren hoe ze met elkaar om kunnen gaan binnen de groep en daarbuiten. Ze leren daarmee de waarden, normen, zeden en gewoonte kennen van hun groep en van het volk waartoe ze behoren. Natuurlijk leren ze ook hoe ze zich later economisch kunnen handhaven. Alle leermomenten en ervaringen in de eerste jaren van het leven heb ik de basale cognitieve neurale lading genoemd.

In een private groep heerst een hiërarchie. Het hoofd van een gezin is meestal de vader. Hij is dan de leider. Zo’n hiërarchie kan gevestigd worden met negatieve functies van de wordingsdrift en negatieve emoties (zie “Kopverkenningen”) en onderhouden worden door positieve of negatieve functies en emoties van de bovengeschikte(n). Iedereen doet wat de leider wil en deze lost ook alle problemen op. Als dit in een private groep het geval is, noem ik zo’n groep een natuurgroep. Een cultuurgroep wordt gevestigd en onderhouden door positieve functies van de wordingsdrift en positieve emoties. Als dit het geval is, spreek ik van een cultuurgroep.

De natuur- en de cultuurgroep zijn uitersten. Meestal bestaat een private groep uit een mix van beide. Een volk nu kan bestaan uit voornamelijk natuurgroepen of cultuurgroepen. In het eerste geval noem ik dat een natuurvolk en in het tweede geval een cultuurvolk. Vaak is een volk echter een mengsel van beide. Een westerse democratie gaat de richting uit van een cultuurvolk, omdat we elkaar in de private en publieke ruimte meestal benaderen met positieve functies van de wordingsdrift en positieve emoties, ook op politiek en juridisch terrein.

Terugkerend naar de vader van Orsolya Luca, kun je concluderen dat hij de basale cognitieve neurale lading heeft van iemand die in een private groep is opgegroeid die neigt naar een natuurgroep. Hij heeft een leider nodig die al zijn problemen oplost en op wie hij kan schelden als dat niet gebeurt. Dat betekent dat hij zich een ondergeschikte voelt, maar ook een ondergeschikte wil zijn. Dat houdt in dat hij een stuk verantwoordelijkheid voor eigen voedsel en veiligheid legt in de handen van een leider. Dat betekent vaak een oppressieve manier van regeren. Het leidt vaak tot breideling van de vrije meningsuiting en een het remmen van nieuwe ontwikkelingen zowel op economisch als wetenschappelijk terrein. Bovendien heeft zo’n leider zoveel macht dat hij ook de mogelijkheid heeft, of heel vaak in de verleiding komt om pecunia te onttrekken aan de gemeenschap.

Nu hebben de verkiezingen laten zien dat een groot deel van de inwoners van Hongarije dezelfde instelling hebben als deze vader. Hun basale cognitieve neurale lading is nog niet helemaal geschikt om te functioneren in een cultuurgroep. Op volwassen leeftijd zal het niet meer lukken om die basale cognitieve neurale lading te veranderen. Dat betekent dat ze ook nog lang de neiging zullen hebben om een zogenaamde “sterke” leider te kiezen. Het zal daarom nog lang duren voordat er sprake kan zijn van een echte democratie in Hongarije.

comments powered by Disqus